OPZ na AI, część 9. Etapy, bramki i odbiory: zamawiający płaci za odebrany wynik

Wiele projektów AI kończy się na pilotażu, który nigdy nie trafia do codziennej pracy, albo na wdrożeniu, za które zapłacono z góry, choć nie działa. Ostatni obszar wymagań porządkuje przebieg projektu tak, żeby zamawiający decydował na każdej bramce i płacił za odebrany wynik

Etapy z bramkami decyzyjnymi

Wdrożenie jest podzielone na etapy, na przykład weryfikację koncepcji (proof of concept), pilotaż i produkcję, z kryteriami przejścia. Decyzję o przejściu do kolejnego etapu podejmuje zamawiający, a każdy etap jest odbierany na podstawie zmierzonych wyników, a nie prezentacji. Wrażenie z pokazu nie mówi, jak system działa na prawdziwych danych

Płatność za wynik i prawo do zatrzymania

Wynagrodzenie jest powiązane z odebranymi etapami. W zamówieniu publicznym trzeba to zapisać zgodnie z Prawem zamówień publicznych:

• umowa nie może pozwalać na ograniczenie zakresu zamówienia bez wskazania jego minimalnej wartości lub wielkości (art. 433 pkt 4)
• kolejne etapy można ująć jako opcję, jeśli umowa określa jej rodzaj, maksymalną wartość i okoliczności skorzystania z niej (art. 441 ust. 1)

Dzięki temu zamawiający może zakończyć projekt po etapie, jeśli wynik nie spełnia kryteriów, i nie finansuje projektu, który się nie sprawdził

Ludzie i kompetencje w planie wdrożenia

Plan obejmuje szkolenia użytkowników, plan adopcji i dokumentację dla zespołów. Art. 4 AI Act, w brzmieniu po zmianie z lipca 2026 roku, wymaga od dostawców i podmiotów stosujących środków wspierających kompetencje w zakresie AI. System, z którego nikt nie korzysta, nie przynosi efektu

Dowody zgodności od wykonawcy

Przy kontroli zgodność wykazuje organizacja, która korzysta z AI, a potrzebne materiały często ma wykonawca. Wykonawca dostarcza informacje do oceny skutków dla ochrony danych (art. 35 RODO), a gdy jest wymagana, także do oceny skutków dla praw podstawowych (art. 27 AI Act). Przekazuje też dane potrzebne do rejestracji w unijnej bazie danych systemów AI wysokiego ryzyka (art. 49 i 71 AI Act) oraz ślad audytowy decyzji. Obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka stosuje się od 2 grudnia 2027 roku, ale ocena skutków z RODO obowiązuje już dziś

Jak to zapisać

• harmonogram z bramkami i kryteriami przejścia w ofercie
• kryteria odbioru i raport z testów dla każdego etapu
• minimalny zakres zamówienia albo opcja na kolejne etapy
• program szkoleń i plan adopcji
• lista dokumentów zgodności z terminem ich przekazania

To była ostatnia część serii „OPZ na AI krok po kroku”. Wszystkie wymagania z dziewięciu obszarów, z uzasadnieniem i sposobem sprawdzenia, są zebrane na stronie Czego wymagać od systemu AI i jego dostawcy. Poprzednia część: SLA na jakość odpowiedzi

Hasła ze Słownika zakupów AI: bramka decyzyjna, Proof of Concept (PoC) i MVP, podmiot stosujący, kompetencje w zakresie AI (AI literacy)

Andrzej Albera

Od ponad 30 lat w projektach IT, także o znaczeniu krytycznym dla państwa. Doradza zarządom i zamawiającym, jak mądrze kupować, wdrażać i rozwijać AI