OPZ na AI, część 1. Co naprawdę kupujemy: skład systemu i łańcuch dostaw

Zaczynamy serię o tym, co warto wpisać do opisu przedmiotu zamówienia i umowy na system AI. Co tydzień jeden obszar, przy każdym wymaganiu uzasadnienie i sposób sprawdzenia. Pierwszy obszar jest najprostszy, a często pomijany: zamawiający powinien wiedzieć, co kupuje i od kogo zależy działanie systemu

Pełny skład systemu w ofercie

Od modelu, chmury i podwykonawców zależą jakość odpowiedzi, koszt i bezpieczeństwo danych. Dlatego oferta powinna wymieniać modele AI z nazwą, wersją i dostawcą, infrastrukturę, miejsce przetwarzania danych oraz podwykonawców i komponenty innych firm. Prawo zamówień publicznych pozwala żądać w ofercie wskazania części zamówienia powierzanych podwykonawcom i ich nazw, jeśli są już znani (art. 462 ust. 2). RODO dodaje własny powód: podmiot przetwarzający nie może korzystać z usług innego podmiotu przetwarzającego bez zgody administratora (art. 28 ust. 2)

Zmiana tylko za zgodą zamawiającego

Ta sama aplikacja na innym modelu odpowiada inaczej, a nowy podwykonawca to nowe ryzyko dla danych. Umowa powinna więc wymagać powiadomienia i zgody zamawiającego przed zmianą modelu, chmury albo podwykonawcy, poprzedzonej testem jakości. W zamówieniu publicznym taka zmiana jest zmianą umowy, więc trzeba ją przewidzieć w jasnych i jednoznacznych postanowieniach już w dokumentach zamówienia (art. 455 ust. 1 pkt 1 Pzp)

Dokumentacja i licencje

Zamawiający potrzebuje instrukcji oraz informacji o przeznaczeniu, ograniczeniach i dokładności systemu, w języku polskim. Przy systemach wysokiego ryzyka dostawca będzie musiał przekazać instrukcję użytkowania (art. 13 AI Act). Po zmianie AI Act rozporządzeniem (UE) 2026/1744 te obowiązki stosuje się od 2 grudnia 2027 roku, ale umowa podpisana dziś zwykle jeszcze wtedy obowiązuje. Osobno warto sprawdzić licencje: także modele nazywane otwartymi mają warunki, które mogą ograniczać zastosowania albo skalę. Licencja Llama 3.1 wymaga na przykład osobnej zgody przy bardzo dużej liczbie użytkowników

Klasyfikacja według AI Act

Od tego, czy system przy planowanym zastosowaniu jest systemem wysokiego ryzyka (art. 6 i załącznik III AI Act), zależy, które obowiązki dotyczą zamawiającego i od kiedy. Wykonawca powinien wskazać w ofercie klasyfikację z uzasadnieniem i to, kto jest dostawcą systemu w rozumieniu AI Act

Jak to zapisać

• schemat architektury i lista komponentów w ofercie, z oświadczeniem, co wykonawca dostarcza sam, a co kupuje
• postanowienie o zmianie modelu, chmury i podwykonawcy z terminem powiadomienia i testem przed zmianą
• wzór dokumentacji albo jej spis treści dołączony do oferty
• lista licencji z odesłaniem do ich treści
• oświadczenie o klasyfikacji systemu według AI Act

To część 1 z 9 serii „OPZ na AI krok po kroku”. Każde wymaganie z tego wpisu, z podpowiedzią, jak je sprawdzić w ofercie, znajdą Państwo na stronie Czego wymagać od systemu AI i jego dostawcy

Hasła ze Słownika zakupów AI: opis przedmiotu zamówienia (OPZ), system AI wysokiego ryzyka, AI Act

Andrzej Albera

Od ponad 30 lat w projektach IT, także o znaczeniu krytycznym dla państwa. Doradza zarządom i zamawiającym, jak mądrze kupować, wdrażać i rozwijać AI