Oprogramowanie jako produkt wadliwy. Nowa dyrektywa i polski projekt

Dyrektywa (UE) 2024/2853 zastępuje dyrektywę z 1985 roku. Państwa członkowskie mają ją wdrożyć do 9 grudnia 2026 roku, a nowe zasady obejmą produkty wprowadzone do obrotu lub oddane do użytku po tej dacie. Odpowiedzialność producenta nie zależy od winy, a prawo do odszkodowania przysługuje osobom fizycznym

Co się zmienia

Produktem jest teraz także oprogramowanie, bez względu na sposób dostarczenia, a więc również system AI. Przy ocenie wadliwości uwzględnia się między innymi zdolność produktu do dalszego uczenia się po wprowadzeniu do obrotu. Szkodą jest śmierć, uszczerbek na zdrowiu, w tym medycznie potwierdzony uszczerbek na zdrowiu psychicznym, uszkodzenie lub zniszczenie mienia, z wyjątkiem samego produktu i mienia używanego wyłącznie do celów zawodowych, oraz zniszczenie lub uszkodzenie danych, które nie są wykorzystywane do celów zawodowych. Dyrektywa nie dotyczy darmowego i otwartego oprogramowania opracowanego lub dostarczonego poza działalnością handlową

Łatwiej dowieść, trudniej się bronić

Sąd może nakazać pozwanemu ujawnienie dowodów, jeśli powód uprawdopodobni roszczenie. Wadliwość domniemywa się między innymi wtedy, gdy pozwany dowodów nie ujawni. Gdy powód napotyka nadmierne trudności w udowodnieniu wadliwości lub związku przyczynowego, zwłaszcza z powodu złożoności technicznej typowej dla AI, sąd domniemywa je, jeśli powód wykaże, że są prawdopodobne. Pozwany może to domniemanie obalić. Roszczenia wygasają co do zasady po 10 latach od wprowadzenia produktu do obrotu, a przy szkodach na osobie, które ujawniają się z opóźnieniem, po 25 latach

Polski projekt

8 września 2026 roku na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt nowelizacji Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego. Nowe przepisy mają zastąpić obecne art. 449¹-449¹⁰ Kodeksu cywilnego, a ujawnianie dowodów i część ułatwień dowodowych trafią do Kodeksu postępowania cywilnego

Co radzę

Dostawcom radzę uporządkować dokumentację techniczną i historię aktualizacji, bo to ona będzie dowodem w sporze. Kupującym, którzy oferują rozwiązania dalej, radzę ustalić w umowie z dostawcą zasady współpracy i regresu przy roszczeniach osób trzecich

Aleksandra Albera

Prawniczka specjalizująca się w prawie nowych technologii: AI Act, systemy zarządzania AI według ISO/IEC 42001, cyberbezpieczeństwo i ochrona danych. Audytor wiodący ISO/IEC 42001. Czuwa nad prawną stroną zamówień, umów i dokumentacji AI