Ustawa o systemach AI działa. Trzy narzędzia, z których warto skorzystać przed zakupem

Polska ma krajowe przepisy wykonawcze do AI Act. Większość przepisów ustawy o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003) obowiązuje od 11 sierpnia 2026 roku. Organem nadzoru jest Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, w skrócie KRiBSI, a przepisy o karach mają zacząć obowiązywać w październiku. Zanim do tego dojdzie, warto poznać trzy narzędzia, które przydają się jeszcze przed zakupem

1. Opinia indywidualna KRiBSI

Za 150 zł można zapytać Komisję, czy planowane użycie AI jest zgodne z prawem. Opinia ma być wydana w 30 dni, a w sprawach szczególnie skomplikowanych w 60 dni (art. 11-12 ustawy). Dla zamawiającego, który ma wątpliwości co do klasyfikacji systemu, to tani sposób, żeby rozstrzygnąć je przed ogłoszeniem przetargu

2. Listy kontrolne UODO

6 sierpnia Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych opublikował listy pytań do sprawdzenia narzędzi AI pod kątem RODO przed wdrożeniem. Lista dla sektora publicznego ma 35 pytań, dla małych i średnich firm 26, rozszerzona lista z wymogami AI Act 73, a lista dla podmiotów trenujących modele 48. Listy wypełnia się osobno dla każdego procesu, a w podmiotach publicznych według UODO musi w tym uczestniczyć inspektor ochrony danych. Nie zastępują analizy ryzyka ani oceny skutków, ale świetnie porządkują rozmowę z dostawcą

3. Przejrzystość od 2 sierpnia

Od 2 sierpnia 2026 roku AI Act wymaga, żeby system informował, że rozmawiamy z AI, najpóźniej przy pierwszej interakcji, a deepfake'i publikowane w celach zawodowych były oznaczone. Za naruszenie obowiązków przejrzystości grozi kara do 15 mln euro albo 3 procent rocznego światowego obrotu (art. 99 ust. 4). Ten wymóg warto wpisać wprost do opisu przedmiotu zamówienia na każdego czatbota i głosowego asystenta

Kara z możliwością naprawy

Według omówienia GDPR.pl ustawa przewiduje, że firma, która szybko usunie naruszenie, może w wyjątkowych sytuacjach dostać karę niższą nawet o 90 procent, a od kary przysługuje odwołanie do sądu. Dla tych, którzy wdrażają AI odpowiedzialnie, to dobra wiadomość: liczy się szybka reakcja

Andrzej Albera

Od ponad 30 lat w projektach IT, także o znaczeniu krytycznym dla państwa. Doradza zarządom i zamawiającym, jak mądrze kupować, wdrażać i rozwijać AI